[ فصل هفتم : ] ديوان عرض سپاه يا وزارت جنگ سازمانهاى نظامى در قرون وسطى بعد از ديوان وزارت ، كه مركز و كانون فعاليتهاى سياسى مملكت به‌شمار مىرفت ، يكى از مهمترين ديوانها ، ديوان عرض لشكر بود ، كه دوام و ثبات و امنيت و آرامش كشور در گرو سازمان آن بود . در رأس قواى نظامى مردى به نام « عارض لشكر » يا صاحب الجيش قرار داشت ، كه زير نظر امير يا سلطان ، مسؤول حفظ امنيت در سراسر كشور بود ، همان‌طور كه ديوان استيفاء معرف وضع مالى و حيات اقتصادى كشور بود ، ديوان عرض سپاه نيز از قدرت نظامى مملكت حكايت مىكرد ، و دوام و بقاء سلسله‌ها با وضع عمومى اين ديوان بستگى داشت ، رضايت و آمادگى سربازان و همكارى و صميميت سران سپاه با پادشاه وقت ، مىتوانست فكر استقلال‌طلبى ، و انگيزهء گريز از مركز را از سر فئودالها و زورمندان و ايلات و عشاير به دور كند و آنان را به اطاعت نسبى از حكومت مركزى محكوم نمايد . راجع به طرز سربازگيرى در ايران قبل از اسلام و بعد از اسلام مطالبى در منابع مختلف به چشم مىخورد از جمله فردوسى مىگويد :